Burak (Beta vulgaris L.) to warzywo korzeniowe z rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae), uprawiane w wielu formach użytkowych – jako burak ćwikłowy przeznaczony do zbioru korzeni, burak cylindryczny o wydłużonym kształcie oraz burak liściowy, znany także jako boćwina. Roślina w pierwszym roku wegetacji wytwarza zgrubiały korzeń spichrzowy lub rozbudowaną rozetę liściową, a w drugim roku pęd kwiatostanowy.

Buraki cenione są za intensywne wybarwienie miąższu, wysoką zawartość barwników betalainowych oraz uniwersalne zastosowanie kulinarne – od świeżych sałatek po przetwory i przechowywanie zimowe. Warzywo to wyróżnia się także stosunkowo długim okresem zbioru oraz dobrą zdolnością przechowalniczą, dzięki czemu jest często uprawiane w przydomowych warzywnikach.

Jakie typy buraka można wysiewać w ogrodzie?

W kategorii znajdują się odmiany reprezentujące kilka grup użytkowych buraka:

• Burak ćwikłowy kulisty – klasyczne odmiany o okrągłym lub lekko spłaszczonym korzeniu, często bardzo ciemnoczerwonym. W tej grupie znajdują się m.in. typy takie jak Czerwona Kula, Bona, Jawor, Betina, Okrągły Ciemnoczerwony czy D’Egypte. Są one cenione za wyrównany kształt i intensywny kolor miąższu.
• Burak cylindryczny – odmiany o wydłużonym korzeniu, które łatwiej kroić w plastry i przeznaczać do przetworów. Do tej grupy należą m.in. Opolski, Cylindra, Kier, Rywal czy Regulski Cylinder.
• Burak o dekoracyjnym miąższu – przykładem jest Tonda di Chioggia, wyróżniający się charakterystycznym, jasnoczerwonym miąższem z koncentrycznymi pierścieniami.
• Burak liściowy (boćwina) – odmiany takie jak Lucullus, Rhubarb Chard czy White Silver, uprawiane głównie dla dużych liści i mięsistych ogonków liściowych.

Różnorodność odmian pozwala dopasować uprawę zarówno do zbioru korzeni przeznaczonych do przechowywania, jak i do zbioru młodych liści wykorzystywanych w kuchni.

Kiedy wysiewać buraki i jak wygląda ich uprawa?

Buraki wysiewa się bezpośrednio do gruntu, najczęściej od kwietnia do czerwca. Wczesny siew pozwala uzyskać plon letni, natomiast późniejsze terminy przeznaczone są dla odmian zbieranych jesienią i przechowywanych zimą. Nasiona umieszcza się w rzędach na głębokości około 2–3 cm.

Rośliny najlepiej rozwijają się na stanowiskach słonecznych, w glebie próchnicznej, przepuszczalnej i umiarkowanie wilgotnej. Po wschodach często konieczne jest przerywanie roślin, ponieważ z jednego nasiona może wykiełkować kilka siewek. Regularne podlewanie sprzyja równomiernemu przyrostowi korzeni i zapobiega ich zdrewnieniu. Warto również pamiętać o zmianowaniu – buraki najlepiej rosną po roślinach okopowych lub strączkowych.

Do czego wykorzystać buraki i kto powinien je uprawiać?

Buraki należą do warzyw o bardzo szerokim zastosowaniu kulinarnym. Korzenie buraka ćwikłowego wykorzystuje się do przygotowania barszczu, sałatek, przetworów oraz pieczonych i gotowanych dań warzywnych. Odmiany cylindryczne są szczególnie cenione w przetwórstwie, ponieważ ich kształt ułatwia krojenie i porcjowanie.

Buraki dobrze nadają się także do długiego przechowywania zimowego, dlatego często stanowią podstawę warzywnika nastawionego na zapasy. Z kolei burak liściowy dostarcza plonu w postaci dużych, delikatnych liści wykorzystywanych podobnie jak szpinak. Rośliny te są stosunkowo łatwe w uprawie, a dzięki dużej różnorodności odmian można uzyskać zarówno wczesny plon letni, jak i warzywa przeznaczone do przechowywania oraz przetworów.

Kategoria nasion buraka będzie odpowiednia dla osób planujących uprawę warzyw o stabilnym plonie i niewielkich wymaganiach pielęgnacyjnych. Buraki dobrze rosną w większości ogrodów przydomowych i na działkach, a dzięki różnorodności odmian można uzyskać zarówno wczesny plon letni, jak i warzywa przeznaczone do przechowywania oraz przetworów.